لە ڕووداوێکی یەکجار دڵتەزێن و کارەساتباردا کە تەواوی کۆمەڵگای هەرێمی کوردستان و شاری سلێمانی تووشی شۆک کردووە، کچە خوێندکارێکی تەمەن ١٠ ساڵان لە ناو بینای خوێندنگەیەکی ناحکومی (تایبەت) بە شێوەیەکی تراژیدی گیانی لەدەستدا. ئەم ڕووداوە کە لە کاتی دەوامی فەرمیدا ڕوویداوە، پرسیاری زۆر گەورە و جدی لەسەر ئاستی سەلامەتی قوتابخانەکان و پاراستنی ژیانی منداڵان دروست دەکات. ڕێکخراوی ڕێسا بۆ مافی مرۆڤ، وەک دەزگایەکی داکۆکیکار لە مافەکانی تاک و بەتایبەت مافی منداڵ، بە نیگەرانییەکی قووڵەوە دەڕوانێتە ئەم کارەساتە و پێی وایە ئەمە تەنها ڕووداوێکی قەدەر نییە، بەڵکو دەرەنجامی کەمتەرخەمییەکی گەورەیە لە دابینکردنی ژینگەیەکی سەلامەت بۆ پرۆسەی پەروەردە و فێرکردن.
وردەکارییەکانی ڕووداوی دڵتەزێنی گیانلەدەستدانی خوێندکارێک لە سلێمانی
بەپێی ئەو زانیارییانەی کە بڵاوکراونەتەوە و گەیشتوونەتە دەست ڕێکخراوی ڕێسا، ئەمڕۆ چوارشەممە، کچە خوێندکارێک بە ناوی “یارا ئاریان مەحمود” کە تەمەنی تەنها ١٠ ساڵە، بووە قوربانی نەبوونی مەرجەکانی سەلامەتی. ڕووداوەکە لە ناو خوێندنگەی ناحکومی (رۆیال کەنەدیان ئینتەرناشناڵ) ڕوویداوە، کە دەکەوێتە ناو پڕۆژەی نیشتەجێبوونی ئابوریناسان لە شاری سلێمانی. بەپێی گێڕانەوەکان، یارا لە کاتی یاریکردن یان ڕاکردندا بە خێراییەکی زۆرەوە خۆی کێشاوە بە یەکێک لە جامە شوشەکانی ناو بینای خوێندنگەکەدا. ئەوەی جێگەی سەرسوڕمان و کارەساتە ئەوەیە کە جامە شوشەکە نەک هەر بەرگەی ئەو بەرکەوتنەی نەگرتووە، بەڵکو بە تەواوەتی شکاوە و بووەتە چەندین پارچەی تیژ و بکوژ.
گواستنەوەی یارا ئاریان بۆ نەخۆشخانە و هەوڵە پزیشکییەکان
دوای شکان و داڕمانی شوشەکە، چەند پارچەیەکی گەورە و تیژی شوشەکە بە شێوەیەکی زۆر مەترسیدار چوونەتە نێو جەستەی ناسکی ئەم کچە تەمەن ١٠ ساڵانەوە، کە بووەتە هۆی برینداربوونێکی زۆر سەخت و لەدەستدانی خوێنێکی زۆر. هەرچەندە دوابەدوای ڕووداوەکە دەستبەجێ کچە خوێندکارەکە براوەتە نەخۆشخانەی شۆڕش لە شاری سلێمانی بە مەبەستی ڕزگارکردنی ژیانی، بەڵام بەداخەوە بەهۆی سەختی و قووڵی برینەکەیەوە و بەرکەوتنی شوێنە هەستیارەکانی جەستەی، یارا ئاریان لە نەخۆشخانەدا گیانی لەدەستدا. پاشان تەرمەکەی ڕەوانەی پزیشکی دادی سلێمانی کراوە بۆ توێکاری و ڕێکارە یاساییەکان. ئەم کۆتاییە تراژیدییە، خێزانەکەی و تەواوی هاوپۆلەکانی خستووەتە ناو بارودۆخێکی دەروونی یەکجار سەختەوە.
کەمتەرخەمی لە سەلامەتی قوتابخانەکان و پێشێلکردنی مافی منداڵ
لێرەدا، ڕێکخراوی ڕێسا بۆ مافی مرۆڤ پەنجە دەخاتە سەر برینێکی گەورە کە ئەویش پێشێلکردنی مافی منداڵە لە هەبوونی ژینگەیەکی ئارام و سەلامەت. بەپێی ڕێککەوتننامەی نێودەوڵەتی مافەکانی منداڵ (UNCRC) کە عێراقیش واژۆی لەسەر کردووە، هەموو منداڵێک مافی پاراستنی هەیە لە هەر مەترسییەک، بەتایبەت لە ناو ئەو ناوەندانەی کە بۆ پەروەردە دروستکراون. بوونی شوشەی ئاسایی و مەترسیدار کە بە ئاسانی دەشکێت و دەبێتە چەقۆیەکی کوشندە، لە شوێنێکدا کە سەدان منداڵی لێیە و ڕۆژانە تێیدا یاری دەکەن و ڕادەکەن، هەڵەیەکی ئەندازیاری و کارگێڕیی کوشندەیە. پێویستە خوێندنگە ناحکومییەکان کە پارەیەکی زۆر لە خێزانەکان وەردەگرن، بەرزترین ستانداردەکانی سەلامەتی (وەک بەکارهێنانی شوشەی سیکیورێتی و نەشکاو) دابین بکەن، نەک تەنها گرنگی بە ڕووکەشی بیناکان بدەن. ئەمە پێشێلکارییەکی ڕاستەوخۆی مافی ژیانە بەهۆی کەمتەرخەمییەوە.
لێکۆڵینەوەی پەروەردەی سلێمانی و جەختکردنەوە لەسەر لێپرسینەوەی یاسایی
دوابەدوای بڵاوبوونەوەی هەواڵەکە و کاردانەوەی فراوانی ڕای گشتی، لایەنە پەیوەندیدارەکان هاتنە دەنگ. نەژاد عەبدوڵا، بەڕێوەبەری گشتی پەروەردەی سلێمانی لە لێدوانێکدا بە فەرمی ڕایگەیاندووە کە “دەستبەجێ لیژنەیەکی لێکۆڵینەوە پێکهێنراوە بۆ ئەوەی بزانرێت هۆکار و کەمتەرخەمییەکان لە کوێن، و ئەوانەی کەمتەرخەمن سزای یاسایی خۆیان وەربگرن.” ئێمە لە ڕێکخراوی ڕێسا پێشوازی لە پێکهێنانی ئەم لیژنەیە دەکەین، بەڵام جەخت لەوە دەکەینەوە کە نابێت ئەم لیژنەیە تەنها بۆ دامرکاندنەوەی کاتیی تووڕەیی خەڵک بێت. دەبێت لێکۆڵینەوەکان زۆر شەفاف بن و تەواوی لایەنەکانی خاوەندارێتی قوتابخانەکە، لایەنی ئەندازیاری بیناکە، و ئەو دەزگایانەش بگرێتەوە کە مۆڵەتی سەلامەتییان بەم بینایە داوە.
هەڵوێست و داواکارییەکانی ڕێکخراوی ڕێسا بۆ مافی مرۆڤ
لەم سۆنگەیەوە و بۆ ڕێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی کارەساتی هاوشێوە کە دەبێتە هۆی لەدەستدانی جگەرگۆشەکانمان، ڕێکخراوی ڕێسا بۆ مافی مرۆڤ کۆمەڵێک داواکاری بەپەلە ئاراستەی وەزارەتی پەروەردە و لایەنە حکومییەکان دەکات:
یەکەم: ئەنجامدەرانی ئەم کەمتەرخەمییە دەبێت ڕووبەڕووی سزای قورسی کارگێڕی و سزایی ببنەوە و قەرەبووی مادی و مەعنەوی خێزانی یارا ئاریان بکرێتەوە.
دووەم: پێویستە دەستبەجێ هەڵمەتێکی گشتگیر بۆ پشکنینی مەرجەکانی سەلامەتی لە تەواوی باخچەی ساوایان و خوێندنگە حکومی و ناحکومییەکانی هەرێمی کوردستان دەست پێبکات، بەتایبەت پێداچوونەوە بە جۆری ئەو کەرەستانەی لە بیناسازیدا بەکارهاتوون وەک شوشە، دەرگا، و پەیژەکان.
سێیەم: دابینکردنی تیمی پاڵپشتی دەروونی بۆ ئەو خوێندکارانەی هاوپۆلی یاران و ڕووداوەکەیان بە چاوی خۆیان بینیوە، چونکە ئەمە شوێنەوارێکی دەروونی قووڵ و مەترسیدار لەسەر منداڵان جێدەهێڵێت.
مافی ژیان و سەلامەتی خوێندکاران هێڵی سوورە، و قوتابخانەکان دەبێت سەلامەتترین شوێن بن بۆ منداڵەکانمان، نەک ببێتە مەرگساتی کۆتاییهێنان بە ژیانیان. ڕێکخراوەکەمان تا گەیشتن بە ئەنجامی دادپەروەرانە چاودێری وردی ئەم دۆسیەیە دەکات.
